AUREA DICTA< - sentencje, aforyzmy, cytaty i wypisy z ksiąg mądrych a pożytecznych, złote myśli, przysłowia, porzekadła i temu podobne rzeczy.


W niniejszym numerze praktyczne kompednium wyrażeń łacińskich stosowanych w celach stylistycznych wraz z ich tłumaczeniami i uwagami na temat użycia. Jeśli już cytować – to przynajmniej prawidłowo i czerpiąc z bogatego zasobu. A zatem:


a priori – z założenia, z góry
ad hoc – dorażnie, bez szczególnego przygotowania, specjalnie w tym celu (dosł. do tego)
ad rem – do rzeczy (odnośnik do właściwej treści)
ad vocem – do wypowiedzi (dosł. do głosu) (odnośnik do wypowiedzi przedmówcy)
alma mater – synonim akademii lub uniwersytetu (dosłownie: matka karmicielka)
alter ego – drugie ja
bona fide – w dobrej wierze (także: bona fides – dobra wiara)
casus belli – dosł. powód do wojny (powód do kłótni)
currenti calamo – spieszny piórem (popełnić bład)
de facto – w rzeczywistości
de iure – zgodnie z prawem (legalnie), formalnie
deus ex machina – (rozwiązanie) nie mające znamion prawdopodobieństwa, np. w dramaturgii (dosłownie: bóg z maszyny)
ergo – a więc
et cetera (skracane do etc.) – i tak dalej
ex cathedra – o sposobie wypowiadania się: autorytatywnie, nie dopuszczając dyskusji (dosłownie: z mównicy, z katedry)
ex definitione – z definicji
ex aequo – na równi, jednakowo
ex oriente lux, ex occidente lex – ze wschodu światło (kultury), z zachodu praworządność (starożytna definicja wkładu obydwu połówek cesarstwa rzymskiego w dorobek całego państwa)
explicite – jawnie, wyraźnie
honoris causa – stopień naukowy nadawany za zasługi (dosłownie: dla zaszczytu)
horribile dictu – strach powiedzieć
ibidem (skracane do ib. lub ibid.) – tamże
id est (skracane do i.e.) – to jest (to znaczy)
idem (skracane do id.) – to samo
idem per idem – to samo przez to samo („wyjaśnianie” pojęcia tym samym pojęciem)
ignotum per ignotum – nieznane przez nieznane (wyjaśnianie pojęcia przez inne, nieznane pojęcie)
implicite – domyślnie
in flagranti (delicto) – na gorącym uczynku
in situ – w (pierwotnym) położeniu, miejscu
in spe – w przyszłości, o czymś co jest spodziewane (dosłownie: w nadziei)
in statu nascendi – w fazie początkowej (dosłownie: w stanie rodzenia się)
lege artis – (postępowanie) według prawa, zgodnie z przepisami
liberum veto – dosłownie: wolne „nie pozwalam”
loco citato – w miejscu cytowanym
mente captus – ograniczony umysłowo, głupek
modus operandi – sposób działania (np. przestępcy)
modus vivendi – sposób życia, współżycia (np. ustalone warunki pokoju między zwaśnionymi stronami)
nolens volens – chcąc nie chcąc
quod erat demonstrandum (skracane do QED) – co było do udowodnienia (formuła kończąca dowód, zwłaszcza matematyczny)
pars pro toto – część zamiast całości
per analogiam – przez analogię
pro publico bono – dla dobra publicznego
primus inter pares – pierwszy między równymi
sensu largo – w znaczeniu szeroko pojętym
sensu stricto – w ścisłym znaczeniu
signum temporis – zazwyczaj: zdarzenie znamionujące początek lub koniec epoki (dosłownie: znak czasu)
(condicio) sine qua non – (warunek) niezbędny (dosłownie: bez którego nie)
status quo – obecny/pierwotny stan rzeczy
stricte – ściśle (zob. sensu stricto)
sui generis – swego rodzaju
tabula rasa – czysta karta (dosłownie: tabliczka wygładzona)
tertium non datur – trzeciej możliwości nie ma
terra incognita – nieznany ląd, nierozpoznana dziedzina (np. w nauce; porównaj z hic sunt leones – tu są lwy; używane na oznaczanie białych plam na mapach)
vel – albo
verbatim – dosłownie
verte – odwróć
vice versa – na odwrót, z drugiej strony
vide – zobacz (odnośnik do innego miejsca w tekście)
viribus unitis – wspólnymi siłami
vis maior – siła wyższa
vis vitalis – siła żywotna
votum separatum – dosłownie: zdanie odrębne (zdanie inne niż popierane przez ogół)


== FINIS CORONAT OPUS ==